Δείκτης ξηρασίας στην Ελλάδα - 10 Ιανουαρίου 2026

Σύνταξη άρθρου: Γ. Φραγκουλίδης, Κ. Λαγουβάρδος, Β. Κοτρώνη 

Ε.Α.Α - Πεντέλη, Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026, 15:00

Το παρόν δελτίο παρουσιάζει την ανάλυση της ομάδας ΜΕΤΕΟ του ΕΑΑ για τις συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Ιανουαρίου 2026. Η ανάλυση βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε δύο στρώματα:

1. το επιφανειακό στρώμα 7-28 εκατοστών, όπου η υγρασία εδάφους διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων
2. το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών, το οποίο έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών

Με βάση τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζουμε τον κανονικοποιημένο δείκτη υγρασίας εδάφους (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Στις περιπτώσεις που ο δείκτης αυτός είναι σημαντικά αρνητικός κατατάσσουμε την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5 ανάλογα με το μέγεθός του, τα οποία υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.

• Όσον αφορά το πιο επιφανειακό στρώμα (7-28 εκ.), που όπως είπαμε αποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες, οι καιρικές συνθήκες (κυρίως υετός και θερμοκρασία) κατά τις τελευταίες εβδομάδες (11/12 έως 10/01) έδωσαν συνδυαστικά την τάση για μεταβολή των συνθηκών υγρασίας εδάφους σε σημαντικό μέρος της χώρας. Συνθήκες ξηρασίας (ήπια έως σημαντική) επικρατούν πλέον σε ανατολική Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο, όπου τον προηγούμενο μήνα είχαμε πλεόνασμα υγρασίας (Εικόνα 1). Παρά τα επεισόδια βροχόπτωσης στο τελευταίο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, οι υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες είχαν ως αποτέλεσμα την εμφανή μείωση της υγρασίας εδάφους και στην Κρήτη.
• Μείωση στην σχετική υγρασία εδάφους στις προαναφερθείσες περιοχές είχαμε και στο βαθύτερο υπό εξέταση στρώμα υπεδάφους (28-100 εκ.). Το μεγαλύτερο μέρος της ηπειρωτικής χώρας παραμένει σε συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας, ενώ σε συνθήκες ήπιας έως σημαντικής ξηρασίας παραμένει η πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου. 

Εικόνα 1. Επίπεδα ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Ιανουαρίου 2026 στα στρώματα υπεδάφους 7-28 εκ. (αριστερά) και 28-100 εκ. (δεξιά). Οι περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ξηρασίας είναι χρωματισμένες σύμφωνα με την 5-βάθμια κλίμακα στο άνω δεξιά άκρο του χάρτη. Περιοχές όπου η εδαφική υγρασία είναι σημαντικά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα απεικονίζονται με πράσινο, ενώ περιοχές με εδαφική υγρασία κοντά στην μέση τιμή απεικονίζονται με άσπρο.

Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα αυτά του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, την εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Όπως προαναφέρθηκε, τα επίπεδα ξηρασίας αυτά έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός). Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.